Kedilerde gebelik ve doğum süreci (ortalama 63-65 gün), hem anne kedinin hem de doğacak yavruların sağlığı için yakın takip gerektirir. Süreç üç ana aşamada ele alınır:
1. Doğum Öncesi (Prenatal) Takip
Besleme ve Bakım
- Mama Değişimi: Gebeliğin 4-5. haftasından itibaren anne kedinin enerji ihtiyacı artar. Bu dönemde kademeli olarak yüksek proteinli ve kalorili yavru kedi (kitten) mamasına geçilmelidir.
- Beslenme Sıklığı: Büyüyen yavrular mideye baskı yapacağı için porsiyonlar küçültülüp öğün sayısı artırılmalıdır.
- Aşı ve İlaçlar: Gebelik sırasında canlı aşılar ve rastgele parazit uygulamaları yapılmamalıdır. Mutlaka veteriner hekim kontrolünde ilerlenmelidir.
Doğum Alanının Hazırlanması
- Doğuma 1-2 hafta kala evin sakin, ılık, hava akımı olmayan ve karanlık bir köşesine kutu veya kedi yatağı yerleştirilmelidir.
- Kutunun içine kolay temizlenebilir, kokusuz, yumuşak bezler veya havlular konulmalıdır.
Doğumun Yaklaştığını Gösteren Belirtiler (Son 24-48 Saat)
- Huzursuzluk ve Arama: Anne kedi hazırlanan kutuya sık girip çıkar veya sürekli sahibini takip eder.
- İştah Kaybı: Doğuma yakın yemek yemeyi kesebilir.
- Sıcaklık Düşüşü: Vücut sıcaklığı normal değerinden (~38.5°C) 1°C kadar düşer.
- Fiziksel Değişim: Meme uçları pembeleşir ve süt gelebilir. Vulvada şeffaf/hafif pembe bir akıntı görülebilir.
2. Doğum Anı Takibi
- Müdahalesiz İzleme: Kediler genellikle yardımsız doğum yapar. Anneye stres yaşatmamak için süreç uzaktan izlenmelidir.
- Kasılmalar ve Süre: Güçlü kasılmalar başladıktan sonra 30-60 dakika içinde ilk yavru gelmelidir. Yavrular arası süre 15 dakika ile 2 saat arasında değişebilir.
- Göbek Bağı ve Plasenta: Anne kedi her yavrunun ardından gelen plasentayı (eşini) yer ve göbek bağını ısırarak keser. Her yavru için bir plasenta çıktığından emin olunmalıdır (içeride kalması enfeksiyona yol açar).
- Müdahale Gerektiren Durumlar (Acil Veteriner Desteği):
3. Doğum Sonrası (Postnatal) Takip
Anne Kedinin Takibi
- Beslenme ve Su: Yavru kedi mamasına ve taze suya sürekli erişimi olmalıdır.
- Ateş ve Akıntı: Doğumdan sonra hafif kırmızı/kahverengi akıntı (loşi) birkaç gün sürebilir. Ancak yeşil, iltihaplı veya kötü kokulu akıntı enfeksiyon (metritis) belirtisidir.
- Meme Kontrolü: Kızarıklık, aşırı sertlik veya ağrı mastitis (meme iltihabı) habercisi olabilir.
Yavruların Takibi
- Süt Emme: Yavruların doğar doğmaz bağışıklık için hayati önem taşıyan ilk sütü (kolostrum) emdiğinden emin olunmalıdır.
- Kilo Takibi: Yavrular her gün hassas tartı ile tartılmalıdır. Sağlıklı bir yavru günde ortalama 10-15 gram kilo almalıdır. Kilo kaybı veya duraksama varsa acil müdahale gerekir.
- Sıcaklık: Yavrular ilk 2-3 hafta kendi vücut ısılarını düzenleyemez. Ortamın sıcak ve cereyansız tutulması şarttır.
- Tuvalet İhtiyacı: Anne kedi yavruların karın bölgesini yalayarak tuvaletlerini yapmalarını sağlar. Anne yapmıyorsa, ılık-nemli bir pamukla hafifçe masaj yapılarak yaptırılmalıdır.
